Showing posts with label સજીવસૃષ્ટિ/Wildlife. Show all posts
વિશ્વના ૬૦ જેટલા દેશોમાં મળી આવતો કીડો : લોકસ્ટ
આપણે ત્યાં ખેતરોમાં જેમ તીડ જોવા મળે છે તેમ તીડની જ જાતિનો એક કીડો એટલે લોકસ્ટ. આફ્રિકન દેશોમાં વધુ જોવા મળતો આ કીડો આમ તો વિશ્વના ૬૦ જેટલા દેશોમાંથી મળી આવે છે. ઊભા પાક માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકતા આ કીડા વિશે થોડી વધુ જાણકારી મેળવી લઈએ.
* લોકસ્ટ કીડાનું શારીરિક કદ એકદમ નાનકડું હોય છે. તેના શરીરનું વજન માંડ ૨ ગ્રામ જેટલું હોય છે અને તેનું કદ અડધા ઈંચથી વધુમાં વધુ ૩ ઈંચ સુધીનું નોંધાયું છે.
* આ કીડાનો મુખ્ય ખોરાક તેનાથી પણ નાનકડી જીવાત છે. આમ તો તે ખેતરમાં ઊભેલા પાકમાંથી ખોરાક શોધવાનું વધુ પસંદ કરે છે.
* અન્ય દેશો કરતાં આફ્રિકન દેશોમાં પાકને નુકસાન કરતાં પરિબળોમાં લોકસ્ટને વધુ જવાબદાર માનવામાં આવે છે.
* કીડાની આ પ્રજાતિ ગ્રૂપમાં જ જોવા મળે છે. તે કોઈ પાક પર ગ્રૂપમાં જ આક્રમણ કરે છે. એકલો કીડો એટલો શક્તિશાળી સાબિત થતો નથી, પણ સમૂહમાં તેની શક્તિ અનેક ગણી થઈ જતી હોવાથી ઊભા પાકને નુકસાન કરે છે.
* જોકે, છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં જીવવિજ્ઞાનીઓએ નોંધ્યું છે કે આ કીડાઓની સંખ્યામાં સતત ને સતત ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.
(સંદેશની પૂર્તિમાં પ્રકાશિત)
આયુષ્યનો મોટો ભાગ ભોજન શોધવામાં વીતાવતું સજીવ : વાલરસ
આર્કટિક મહાસાગર અને ઉત્તર ગોળાર્ધમાં વાલરસ નામનું અનોખુ સજીવ જોવા મળે છે. વાલરસ સમૂહમાં રહેવાનું પસંદ છે. વાલરસની કેટલીક લાક્ષણિકતાઓ રસપ્રદ છે.
* સસ્તન પ્રાણી વાલરસની લંબાઈ ૧૩ ફૂટ જેટલી હોય છે અને તેનું વજન અંદાજે ૨ ટન હોય છે.
* વાલરસ મૂછો અને દંતશૂળ ધરાવે છે. વાલરસના દંતશૂળની લંબાઈ ત્રણ ફૂટ હોય છે.
* વાલરસ સામાન્ય રીતે તેના લાંબા દાંતનો ઉપયોગ બરફ ખોદવા અને ક્યારેય પાણી પોતાનું શરીર ફસાઈ જાય ત્યારે શરીરને બહાર કાઢવા માટે કરે છે.
* માદા વાલરસ આશરે સવા વર્ષ પછી પોતાના બાળકને જન્મ આપે છે. નર અને માદા લગભગ ત્રણ વર્ષ સુધી તેની દેખભાળ કરે છે.
* આ સજીવ પોતાના આયુષ્યનો મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ ભોજનની તલાશમાં વતાવે છે. વાલરસ ભોજનમાં માછલી ખાવાનું વધારે પસંદ કરે છે. એ સિવાય પણ તે ઘણું બધું આરોગી શકવા સક્ષમ છે.
(સંદેશની પૂર્તિમાં પ્રકાશિત)
મધુર ગીત ગાનારું અમેરિકન પક્ષી : રેન
અમેરિકાના કેરોલિનાનું નાનકડું પક્ષી રેન મધુર અવાજને કારણે જાણીતું છે. આ પક્ષી કેરોલિનાના વન્યપ્રદેશમાં રહેવાની સાથે સાથે માનવ વસાહતમાં પણ અનુકૂલન સાધી શકે છે. એટલું જ નહીં, નદીકાંઠાના પાણીવાળા પ્રદેશમાં પણ રહી શકે છે. કેરોલિનામાંથી મળી આવતું હોવાના કારણે તેને કેરોલિયન રેન પણ કહેવામાં આવે છે.
* રેન દેખાવમાં ચકલી જેવડું નાનકડું પક્ષી છે. તેના શરીરનું કદ ૫.૫ ઇંચ જેટલું હોય છે અને તેનું વજન માંડ વીસેક ગ્રામ જેવુ હોય છે.
* પક્ષીવિદના નોંધવા પ્રમાણે આ પક્ષીની ખાસિયત એ છે કે તે એક દિવસમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણેક હજાર વખત મીઠો અવાજ કાઢીને ગીત ગાય છે.
* આ પક્ષીની બીજી એક લાક્ષણિકતા એ છે કે તે હંમેશાં જોડીમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે અને મોટા ભાગે જે નર-માદા સાથે જોડી બનાવે છે તે બંને પછી જીવનભર સાથે રહે છે. બંને મહેનત કરીને સંયુક્ત રીતે માળો બાંધે છે.
* વૃક્ષમાં રહેતી ઇયળો, કરોળિયા ઉપરાંત ફળો રેન પક્ષીનો મનગમતો ખોરાક છે.
* માદા રેન પક્ષી લગભગ ચાર ઈંડાં મૂકે છે અને બે સપ્તાહ સુધી તેનું સેવન કરે છે. નર રેન સેવન કરવામાં માદાને મદદરૂપ નથી બનતો, પણ બંનેની ખોરાકની જવાબદારી નિભાવે છે. ઈંડાંમાંથી બચ્ચાં બહાર આવે ત્યારબાદ બંને બે સપ્તાહ સુધી બચ્ચાંને ખોરાક આપે છે. બે સપ્તાહ બાદ બચ્ચાં જાતે જ માળામાંથી ઊડી જતાં હોય છે.
* આવું આ મીઠા અવાજવાળું પક્ષી અમેરિકાના કેરોલિના રાજ્યના સ્ટેટ બર્ડનો માનભર્યો દરજ્જો પણ ભોગવે છે.
* રેન દેખાવમાં ચકલી જેવડું નાનકડું પક્ષી છે. તેના શરીરનું કદ ૫.૫ ઇંચ જેટલું હોય છે અને તેનું વજન માંડ વીસેક ગ્રામ જેવુ હોય છે.
* પક્ષીવિદના નોંધવા પ્રમાણે આ પક્ષીની ખાસિયત એ છે કે તે એક દિવસમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણેક હજાર વખત મીઠો અવાજ કાઢીને ગીત ગાય છે.
* આ પક્ષીની બીજી એક લાક્ષણિકતા એ છે કે તે હંમેશાં જોડીમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે અને મોટા ભાગે જે નર-માદા સાથે જોડી બનાવે છે તે બંને પછી જીવનભર સાથે રહે છે. બંને મહેનત કરીને સંયુક્ત રીતે માળો બાંધે છે.
* વૃક્ષમાં રહેતી ઇયળો, કરોળિયા ઉપરાંત ફળો રેન પક્ષીનો મનગમતો ખોરાક છે.
* માદા રેન પક્ષી લગભગ ચાર ઈંડાં મૂકે છે અને બે સપ્તાહ સુધી તેનું સેવન કરે છે. નર રેન સેવન કરવામાં માદાને મદદરૂપ નથી બનતો, પણ બંનેની ખોરાકની જવાબદારી નિભાવે છે. ઈંડાંમાંથી બચ્ચાં બહાર આવે ત્યારબાદ બંને બે સપ્તાહ સુધી બચ્ચાંને ખોરાક આપે છે. બે સપ્તાહ બાદ બચ્ચાં જાતે જ માળામાંથી ઊડી જતાં હોય છે.
* આવું આ મીઠા અવાજવાળું પક્ષી અમેરિકાના કેરોલિના રાજ્યના સ્ટેટ બર્ડનો માનભર્યો દરજ્જો પણ ભોગવે છે.
(સંદેશની પૂર્તિમાં પ્રકાશિત)
